سررسید یا سالنامه
سالنامه از ترکیب دو کلمه «سال» و «نامه» تشکیل شده، کتابی است که در مورد رویدادهای اتفاق افتاده در یک سال، اطلاعاتی می دهد، سالنامهها میتوانند موضوعات مختلفی از جمله سیاسی ، اجتماعی و یا اقتصادی را هم پوشش دهند و با فهرست مناسبتهای تقویم، یاد و خاطره حوادث و اتفاقات و یا حتی انسانهای نام آور را زنده نگه دارند
سررسید براساس اندازه به انواع مختلفی تقسیم می شوند که برخی از متداولترین آنها عبارتند از :
- سررسید وزیری
- سررسید اروپایی
- سررسید رحلی
- سررسید رقعی
- سررسید پالتویی
- سررسید خشتی
- سررسید جیبی
- سررسید ارگانایزر
فرم بندی کتاب یا سررسید
فرمبندی سررسید به معنای تنظیم و طراحی محتوا و صفحهآرایی آن است تا در چاپ به شکل بهینه و جذابی نمایش داده شود. این مراحل مهم برای ایجاد مطبوعات مختلف مانند کتاب، مجله، بروشور، سررسید، تقویم و … بسیار مهم هستند.
قبل از شروع طراحی باید سایز صفحه اصلی سررسید یا کتاب به درستی ایجاد شود، این سایز با توجه به قطع سررسید ایجاد میشود.
نکات مهم در طراحی سررسید:
انتخاب فرمت و اندازه مناسب: ابتدا باید فرمت یا اندازه مناسب برای کار چاپی خود انتخاب کنید. کتاب ها و سررسید ابعاد استاندارد خود را دارند، برخی از این اندازه ها به همراه سایز شیت چاپی در جدول زیر درج شده است.
| قطع | سایز قبل از برش | حدود سایز بعد ازبرشکاری | سایز زینگ |
|---|---|---|---|
| وزیری | ۱۷/۵ × ۲۵ | ۱۶ × ۲۳ | ۷۰ × ۵۰ |
| رقعی | ۱۵ × ۲۲ | ۱۴/۵ ×۲۱ | ۴۵ × ۶۰ |
| رقعی اروپایی | ۱۴ × ۲۲ | ۱۳ × ۲۱ | ۴۵ × ۶۰ |
| رحلی | ۲۲/۵ × ۳۰ | ۲۹ × ۲۱ | ۴۵ × ۶۰ |
| رحلی بزرگ | ۳۵ × ۲۵ | ۲۴ × ۳۳/۵ | ۷۰ × ۵۰ |
| خشتی | ۲۳ × ۲۴ | ۷۰ × ۵۰ |
تنظیم حاشیهها: حاشیهها یا مرزها برای جلب توجه به محتوا و ایجاد تعادل در صفحه بسیار مهم هستند. حاشیهها باید یکنواخت و مناسب باشند.
انتخاب قلم و اندازه قلم: انتخاب قلم مناسب برای متن و عناصر گرافیکی از جمله عناوین و زیرعناوین بسیار مهم است. اندازه و نوع قلم باید به گونهای باشد که خوانایی متن به حداکثر برسد.
تنظیم فاصلهها: فواصل بین خطوط، بین حروف، و بین متن و عناصر دیگر (مانند عکسها و جداول) باید به دقت تنظیم شوند تا صفحهآرایی متعادل و جذابی ایجاد شود.
تفکیک کانال رنگ: انتخاب رنگها به معنای استفاده از پالت رنگی مناسب و همچنین انتخاب تراکم و توازن مناسب در استفاده از رنگها برای متن و عناصر گرافیکی است. برای اینکه در قسمت لیتوگرافی و چاپ دچار مشکل نشوید، در موقع شروع طراحی باید به تعداد رنگی که در چاپ خواهید داشت کانال رنگ ایجاد کنید و مطالب خود را در همان کانال رنگ قرار دهید. به عنوان مثال وقتی سررسید با 2 رنگ چاپ میشود، باید همه قسمتهای طراحی شده، در دو کانال جداگانه بطور مثال: مشکی (K) و قرمز (M) قرار گیرد. بنابراین هر قسمتی که میخواهید با رنگ اول چاپ شود، فقط دارای کانال رنگ مشکی (K) و تمام قسمتهایی که قرار است در رنگ دوم چاپ شود درکانال رنگ قرمز (M) طراحی میشود، همچنین اگر از عکس یا لوگو استفاده میشود، باید به طور صحیح از همین دو کانال رنگ در آنها استفاده گردد.

در تصویر یک نمونه از طرح سررسید که در دو کانال قرمز و مشکی طراحی شده است را مشاهده میکنید.
فضای برش
پس از تعیین سایز فایل و قبل از طراحی صفحه اصلی، باید از چهار طرف فایل یعنی بالا، پایین، چپ و راست فاصله کافی برای برش در نظر گرفته شود.
فضای برش فاصلهای از لبه کاغذ است که پس از اجرای خدمات چاپ ، دو ریز شده و برش میشود لازم به ذکر است در فضای برش، هیچ متنی قرار نگیرد. این فضا حداقل ۵ میلیمتر است ولی برای امنیت بیشتر کار، معمولاً ۸ میلیمتر در نظر گرفته میشود.
فضای برش در سررسید با صحافی چسبی:
فضای برش برای سررسیدی که صحافی چسبی و دوختی دارد، در تمامی صفحات (فرد یا زوج) از بالا، پایین به اندازه ۸ میلیمتر در نظر گرفته شود.
در صفحات زوج (صفحهای که سمت راست سررسید قرار میگیرد) از طرف راست ۸ میلیمتر و از طرف چپ (سمت عطف) ۵ میلیمتر در نظر گرفته می شود. در صفحات فرد (صفحهای که سمت چپ سررسید قرار میگیرد) از طرف چپ ۸ میلیمتر و از طرف راست (سمت عطف) ۵ میلیمتر ، فضای برش در نظر گرفته میشود.
فضای برش در سررسید با صحافی فنری:
در سررسید با صحافی فنری، به دلیل اینکه کاغذ پس از چاپ، از هر چهار طرف برش میشود بنابراین باید برای همه صفحات از بالا و پایین و چپ و راست به اندازه ۸ میلیمتر جای برش در نظر گرفته شود.
تمامی متنها و نوشتههای اصلی ، مطالب و تاریخها و … نباید در داخل فضای برش قرار گیرد.
اگر در صفحه اصلی سررسید، زمینه رنگ داشته باشید یا از خط یا کادر و یا هر المان دیگری جهت پر کردن صفحه استفاده شده باشد، باید تا انتهای صفحه ادامه داشته باشد، تا بعد از برش و دور ریز شدن، در طرح مشکلی ایجاد نشود. مثلاً اگر در طرح صفحه سررسید، خطی در بالای صفحه وجود داشته باشد که تا گوشه کار ادامه پیدا کند، این خط باید تا انتهای سایز صفحه طراحی شود، یعنی در فضای دورریز و برش ادامه داشته باشد. تا در اثر برش کم یا زیاد، این خط در تمامی صفحات تا لب کار دیده شود.
- نکته مهم: اشتباه رایجی که معمولاً طراحان انجام میدهند ، عدم در نظر گرفتن فضای کافی برای قسمتهای متغییر سررسید است. اکثرا صفحهای اولیه که به عنوان لیآوت طراحی میکنند، روز شنبه اول فروردین است. مشکلی که در این حالت به وجود میآید این است که جای نوشتن روزهای هفته مثلاً چهارشنبه با روزی مثل شنبه متفاوت است و در طرح باید این تفاوت در نظر گرفته شود. همچنین محلی که برای درج مناسبتها در نظر گرفته میشود برای روزهای مختلف سال، متفاوت خواهد بود. مثلاً در روزی مثل روز پانزدهم خرداد، که مناسبت در این روز معمولا بیشتر از روزهای دیگر سال است باید فضای کافی برای قسمت مناسبتها در نظر گرفته شود. همینطور در محلی که در بالای صفحه ماههای میلادی و قمری نوشته میشود میبایست از دو ماه طولانی مثل (جمادیالاولی/جمادی الثانی) یا (September/November) برای لیاوت استفاده شود تا در صورت وجود مشکل از لحاظ فضای در نظر گرفته شده، رفع عیب گردد.
فرم چینی صفحات
تعداد فرمهای یک سررسید، بستگی به نوع سررسید (یک روزه، دو روزه، یک هفته در دو صفحه و …) و همچنین به تعداد صفحات اضافی در آخر سررسید (صفحات اطلاعات مهندسی، یادداشت، صفحه تلفن و …) بستگی دارد. برای مثال در یک سرسید یکروزه بدون هیچ صفحهی اضافی در آخر سررسید، نیاز به تهیه 19 فرم خواهید داشت.
در شکل زیر نمونه فرم سرسید وزیری و نحوه چیدن و ترتیب صفحات نشان داده شده است:
همین دو کانال رنگ در آنها استفاده گردد.
در تصویر یک نمونه از طرح سررسید که در دو کانال قرمز و مشکی طراحی شده است را ملاحظه میکنید.
فضای برش
پس از تعیین سایز فایل و قبل از طراحی صفحه اصلی، باید از چهار طرف فایل یعنی بالا، پایین، چپ و راست فاصله کافی برای برش در نظر گرفته شود.
فضای برش فاصلهای از لبه کاغذ است که پس از اجرای خدمات چاپ ، دو ریز شده و برش میشود لازم به ذکر است در فضای برش، هیچ متنی قرار نگیرد. این فضا حداقل ۵ میلیمتر است ولی برای امنیت بیشتر کار، معمولاً ۸ میلیمتر در نظر گرفته میشود.
فضای برش در سررسید با صحافی چسبی:
فضای برش برای سررسیدی که صحافی چسبی و دوختی دارد، در تمامی صفحات (فرد یا زوج) از بالا، پایین به اندازه ۸ میلیمتر در نظر گرفته شود.
در صفحات زوج (صفحهای که سمت راست سررسید قرار میگیرد) از طرف راست ۸ میلیمتر و از طرف چپ (سمت عطف) ۵ میلیمتر در نظر گرفته می شود. در صفحات فرد (صفحهای که سمت چپ سررسید قرار میگیرد) از طرف چپ ۸ میلیمتر و از طرف راست (سمت عطف) ۵ میلیمتر ، فضای برش در نظر گرفته میشود.
فضای برش در سررسید با صحافی فنری:
در سررسید با صحافی فنری، به دلیل اینکه کاغذ پس از چاپ، از هر چهار طرف برش میشود بنابراین باید برای همه صفحات از بالا و پایین و چپ و راست به اندازه ۸ میلیمتر جای برش در نظر گرفته شود.
تمامی متنها و نوشتههای اصلی ، مطالب و تاریخها و … نباید در داخل فضای برش قرار گیرد.
اگر در صفحه اصلی سررسید، زمینه رنگ داشته باشید یا از خط یا کادر و یا هر المان دیگری جهت پر کردن صفحه استفاده شده باشد، باید تا انتهای صفحه ادامه داشته باشد، تا بعد از برش و دور ریز شدن، در طرح مشکلی ایجاد نشود. مثلاً اگر در طرح صفحه سررسید، خطی در بالای صفحه وجود داشته باشد که تا گوشه کار ادامه پیدا کند، این خط باید تا انتهای سایز صفحه طراحی شود، یعنی در فضای دورریز و برش ادامه داشته باشد. تا در اثر برش کم یا زیاد، این خط در تمامی صفحات تا لب کار دیده شود.
- نکته مهم: اشتباه رایجی که معمولاً طراحان انجام میدهند ، عدم در نظر گرفتن فضای کافی برای قسمتهای متغییر سررسید است. اکثرا صفحهای اولیه که به عنوان لیآوت طراحی میکنند، روز شنبه اول فروردین است. مشکلی که در این حالت به وجود میآید این است که جای نوشتن روزهای هفته مثلاً چهارشنبه با روزی مثل شنبه متفاوت است و در طرح باید این تفاوت در نظر گرفته شود. همچنین محلی که برای درج مناسبتها در نظر گرفته میشود برای روزهای مختلف سال، متفاوت خواهد بود. مثلاً در روزی مثل روز پانزدهم خرداد، که مناسبت در این روز معمولا بیشتر از روزهای دیگر سال است باید فضای کافی برای قسمت مناسبتها در نظر گرفته شود. همینطور در محلی که در بالای صفحه ماههای میلادی و قمری نوشته میشود میبایست از دو ماه طولانی مثل (جمادیالاولی/جمادی الثانی) یا (September/November) برای لیاوت استفاده شود تا در صورت وجود مشکل از لحاظ فضای در نظر گرفته شده، رفع عیب گردد.
فرم چینی صفحات
تعداد فرمهای یک سررسید، بستگی به نوع سررسید (یک روزه، دو روزه، یک هفته در دو صفحه و …) و همچنین به تعداد صفحات اضافی در آخر سررسید (صفحات اطلاعات مهندسی، یادداشت، صفحه تلفن و …) بستگی دارد. برای مثال در یک سرسید یکروزه بدون هیچ صفحهی اضافی در آخر سررسید، نیاز به تهیه 19 فرم خواهید داشت.
در تصاویر زیر نمونه فرم سرسید وزیری و نحوه چیدن و ترتیب صفحات نشان داده شده است:


اگر میخواهید در سررسیدتان از جملات، اشعار، احادیث و یا هر مورد دیگری به دلخواه خودتان استفاده کنید، باید در طراحی صفحه اصلی فضای موردنظر، اندازه و نوع فونت آن را مورد توجه قرار دهید، پس از آن جملات خود را با همان اندازه و فونت در یک فایل با نرمافزار word تایپ کرده و با همان ساختار ارسال کنید. در نظر داشته باشید در پایان هر جمله Enter و در پایان هر صفحه Ctrl+Enter را بزنید و به صفحه بعدی بروید. تراز متن، فاصله خطوط، فاصله حروف و هر آنچه را که میخواهید، متن دلخواه سررسیدتان داشته باشد، باید در این فایل رعایت کنید.
نرم افزار فرم چین ما، بعد از اتمام کار و درج اعداد و مناسبت ها، تمام صفحات را بصورت اتوماتیک و بدون ایراد به صورت فرم مناسب چاپ آماده و بصورت یک فایل پی دی اف برای شما ارسال میگردد.

نمونه سررسید فرم بندی شده با نرم افزار فرم چین گروه طراحان پویان
ویژگیهای فرم چینی و درج اعداد توسط گروه طراحان پویان
به کمک متخصصین گروه ما قادر به طراحی و تولید سررسیدها و تقویم با الگویهای متفاوت و جذاب خواهید بود. با طراحی 3 صفحه از یک سررسید، شامل یک صفحه فرد، یک صفحه زوج و یک صفحه ترکیب پنجشنبه و جمعه (در صورتیکه طرح سررسید شما به این صورت است) ما کلیه اعداد و مناسبتهای تقویم را و بنا به در خواست شما اشعار، کلمات قصار، مناسبت های خاص را در سررسید شما قرار میدهیم. کلیه اعداد و مناسبتهای تقویم، مطابق با آخرین ویرایشهای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برای شما جا گذاری و پس از فرم بندی مناسب چاپ برای شما بصورت یک فایل پی دی اف ارسال خواهد شد.
در تصویر زیر می توانید نمونه یک فرم آمده شده به همراه اصلاعات لازم برای صحاف و چاپخانه را مشاهده فرمایید.

دیگر خدمات بخش طراحی تقو.یم و سررسید عبارتند از :
– ایجاد سررسیدهای یکروز در صفحه ، دوروز در یک صفحه ، یک هفته در دو صفحه و حتی یک هفته در صفحه با رعایت اصول چاپ
– جا گذاری شعر با فونت زیبای نستعلیق با نرم افزار حرفه ای نستعلیق بدون در هم رفتگی حروف و نقاط
– طراحی انواع تقویم رومیزی ( 12 برگ و یا 7 برگ) و روز شمار(اقبالی) به همراه فرم بندی
– درج کلمات قصار، احادیث و مطالب خاص در صفحات سررسید مطابق با نظر شما
– درج ماه در یک نگاه در صفحات به همراه مشخص نمودن تعطیلات در صفحات
– درج روز یا هفته باقی مانده و یا گذشته در صفحات سررسید
– درج ترام و لوگو در صفحات سررسید